Ik ontwerp ruimtes waar het gesprek mogelijk wordt.
Hoi. Fijn dat je hier bent. Mijn naam is Kiza Magendane. Ik ben schrijver, politicoloog en frictiearchitect.
Waar ik vandaan kom
Een buitenbeentje, geclaimd als geuzennaam.
In 1992 krijg ik de naam Kiza, omdat ik vlak na een tweeling werd geboren. Die tweeling heb ik nooit gekend. Ze stierven vroeg.
Ik groeide op als buitenechtelijk kind, niet in een standaardgezin maar bij mijn oma en ooms. Later vluchtte ik met mijn oma naar een kamp in Tanzania, om op mijn vijftiende met haar in Nederland aan te komen. Naast de familiedynamiek versterkte migratie mijn positie als buitenbeentje.
Tegenwoordig is dat geen bron van schaamte meer. Ik claim het buitenbeentje-zijn als geuzennaam. Want in de loop der jaren ontdekte ik dat juist mensen die niet bij de norm horen, maar er wél in slagen aan de juiste tafels te zitten, een vorm van belichaamde kennis bezitten waar anderen alleen van kunnen dromen.
Hoe ik schrijver werd
Schrijven om te overleven. Schrijven om te begrijpen.
Mijn schrijverschap begon in een moeilijke tijd in het vluchtelingenkamp. Ik kwam niet uit een familie waar boeken in de kast stonden. Maar door een innerlijke kracht begon ik te schrijven. Om te overleven. En om het onrecht dat mijn familie overkwam, opnieuw weggejaagd, te documenteren en te begrijpen.
Met Met Nederland in therapie, kort na de verschijning van Met Nederland in therapie bij Prometheus.
2021
Ik schrijf om te leven.
Hoe ik politicoloog werd
Macht begrijpen, om vreedzaam naast elkaar te kunnen leven.
Na mijn aankomst in Nederland ging ik politicologie studeren, aan de Universiteit van Amsterdam en later aan de Universiteit Antwerpen. Ik wilde begrijpen hoe macht precies werkt, en wat er nodig is om mensen vreedzaam naast elkaar te laten leven.
Later zou ik ontdekken dat de denkers die mij inspireren, zoals Hannah Arendt en Martin Buber, een vergelijkbaar lot deelden. Ze hebben het kwaad van dichtbij gezien, en maakten van studie hun persoonlijke missie om dat kwaad te begrijpen.
Waarom frictiearchitect
Ik heb de luxe niet om op afstand te schrijven.
Uiteindelijk ben ik frictiearchitect geworden. Omdat ik niet de luxe heb om op afstand te schrijven en daarna gewoon met mijn leven door te gaan. Ik schrijf om te leven. En de inzichten uit mijn teksten wil ik in de praktijk toepassen.
In 2021 verscheen mijn boek Met Nederland in therapie bij uitgeverij Prometheus. Daarin pleit ik voor een collectieve therapiesessie via de LEF-methode: Luisteren, Empathie, Feedback. Een uitnodiging om voorbij oppervlakkige woorden en uitspraken te kijken, en nieuwsgierig te zijn naar wat mensen werkelijk drijft. De Nieuwe Kamer is mijn poging om de ideeën uit dat boek in de praktijk te brengen.
Tijdens diverse adviesfuncties ontdekte ik dat wij in een samenleving leven die op papier gelijkwaardig is, maar waarin mensen die niet voldoen aan onzichtbare normen structureel buitengesloten worden. En ik ontdekte hoe wrijving wordt vermeden, hoe er eindeloos aan "draagvlak" wordt gewerkt en verantwoordelijkheid wordt verschoven, om iedereen maar dezelfde kant op te laten kijken.
Daarom heb ik het begrip frictiearchitectuur uitgemunt. Als frictiearchitect ontwerp ik ruimtes waar het ongemak gedeeld kan worden. Waar we ons niet laten gijzelen door het verleden of vastgestelde doelen, maar met de blik van een wetenschapper én van een kunstenaar het onbekende omarmen.
Op het podium tijdens Springtij Forum.
Werelden samenbrengen
Geen neutrale procesbegeleider. Een kritische vriend.
Ik opereer niet als neutrale procesbegeleider, maar als kritische vriend. Vanuit gedeelde waarden: gelijkheid, solidariteit en vrijheid. Ik luister mee, ik schrijf mee, ik fluister. En vooral: ik faciliteer, zodat jij en je team of organisatie zelf tot je verborgen wijsheid komen.
Het is een grote eer dat ik in Nederland mag werken vanuit een positie waarin ik mijzelf volledig kan zijn. Dat is precies wat ik anderen wens. Voor buitenbeentjes, voor tussenpersonen, voor de mensen die tussen wal en schip vallen. Want zij kunnen ons helpen om met open blik de toekomst te betreden.
Een toekomst waarin we niet hoeven te weten. Waarin het ongemakkelijk mag zijn. Het buitenbeentje weet dat je in het onbekende verborgen delen van jezelf kunt tegenkomen. Dat wist mijn oma. Ze weigerde zich neer te leggen bij vaste kaders. Ze bekommerde zich om mij. Ze ging het ongemak niet uit de weg, ook als haar dat veel kostte.
In die traditie sta ik. Privé en professioneel kies ik ervoor om de lelijke kanten van het leven onder ogen te zien. En ruimtes te ontwerpen waar we onze gedeelde kwetsbaarheid kunnen omarmen. Voorbij de pretentie en de schijnharmonie.
Dat is een uitdaging waar je mij wakker voor mag bellen. Het bestrijden van schijnharmonie geeft mij elke dag energie. Omdat ik weet hoeveel buitenbeentjes stilletjes meeknikken en zichzelf onzichtbaar maken. Om er maar bij te horen.
Mijn hele leven probeerde ik erbij te horen. Inmiddels weet ik dat me invechten niet genoeg is. We hebben allemaal recht om te leven, om onszelf in onze volle gedaante te laten zien. En het is aan de ander om zich ook volledig te laten zien.
Dit is ons gedeelde huis. Laat dat ongemak maar beginnen.
Hoe ik werk in de praktijk
Pen, Podium, Praktijk.
Mijn werk komt samen in drie pijlers die elkaar voortdurend voeden. Schrijven is mijn manier om te denken, om de wereld om me heen te begrijpen, geen bijproduct maar noodzakelijk middel. Spreken en faciliteren is mijn manier om te verbinden, om in dialoog het onbekende te omarmen en samen nieuwe inzichten tot leven te brengen. Handelen in organisaties is de toets, de plek waar de kennis die we ontwerpen wordt beproefd.
Zo opereer ik: als beleidsondernemer, als frictiearchitect, als schrijver, als tussenpersoon, als burger.
Buiten het werk
Ik woon in Wageningen en blijf mijn hele leven balanceren tussen Congo en Nederland. Daarbuiten: koken en het schrijven van Afrobeat- en rumbaliedjes.
Ik ben een vader, een broer, een vriend. Een Nederlandse staatsburger.
Voor wie het wil weten
Curriculum vitae.
Een formelere versie, voor wie het kort wil weten. Voor journalisten, programmamakers, en collega's die mij willen introduceren.
Kiza Magendane (1992) is een Congolees-Nederlandse schrijver, politicoloog en beleidsondernemer, bekend om zijn scherpe analyses van democratie, identiteit en verbondenheid. Hij werd geboren in Congo, groeide deels op in een vluchtelingenkamp in Tanzania en kwam op vijftienjarige leeftijd als vluchteling naar Nederland. Hij studeerde politieke wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Antwerpen.
In zijn boek Met Nederland in therapie (Prometheus, 2021) beschrijft hij zijn persoonlijke reis van vluchteling tot burger en verbindt hij die met een bredere analyse van de toekomst van het Nederlandse burgerschap. Het boek positioneerde hem als belangrijke stem in het maatschappelijke gesprek over inclusie, pluralisme en de betekenis van thuis in Nederland.
Als essayist publiceert hij regelmatig in NRC en De Groene Amsterdammer over migratie, democratie en mondiale verhoudingen. Hij richtte De Nieuwe Kamer op, een platform voor betekenisvolle frictie, en initieerde de Masterclass Digitale Publieke Ruimte. Sinds 2024 is hij lid van de Commissie Internationale Ontwikkeling van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV).
Internationaal was hij Landecker Democracy Fellow (2022) en ontving hij een beurs van de Multitudes Foundation (2023). Als spreker en facilitator staat hij bekend om zijn vermogen om complexe vraagstukken met nuance en empathie te benaderen.
Publicaties
- Met Nederland in therapie (Prometheus, 2021)
- Essayist NRC en De Groene Amsterdammer
- Redacteur Socialisme & Democratie (Wiardi Beckman Stichting)
- Publicaties in nationale en internationale media sinds 2015
Institutioneel
- Commissielid Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV), sinds 2024
- Bestuurslid Foundation Max van der Stoel
- Adviesraad Kunstmuseum Den Haag
- Oprichter De Nieuwe Kamer
- Oprichter Progressief Café
Studie
- Bsc. Politicologie, Universiteit van Amsterdam
- Msc. Politicologie, Universiteit Antwerpen (cum laude)
Fellowships
- Landecker Democracy Fellow (2022)
- Multitudes Foundation Fellow (2023)
Het ongemak benutten.
Bouwen aan ruimtes waarin het schurende gesprek mogelijk wordt. Zodat de regels die mensen klein houden, eindelijk losgelaten kunnen worden.
Zoals mijn oma me leerde.